Przelicznik Ciśnienia – Paskal, Bar, PSI, Atmosfera i Tor
Przelicznik ciśnienia to narzędzie niezbędne dla inżynierów, techników, meteorologów, kierowców i każdego, kto pracuje z urządzeniami ciśnieniowymi. Ciśnienie to siła działająca prostopadle na jednostkę powierzchni. W układzie SI jednostką ciśnienia jest paskal (Pa), lecz w praktyce stosuje się dziesiątki różnych jednostek – od hektopaskali w meteorologii, przez bary w technice, po PSI w systemie imperialno-amerykańskim i tory (mmHg) w medycynie.
Paskal i Hektopaskal – Meteorologia i Technika
Paskal (Pa) = 1 N/m² – podstawowa jednostka SI ciśnienia, nazwana na cześć Blaise'a Pascala (1623–1662). Jeden paskal to bardzo małe ciśnienie – ciśnienie atmosferyczne wynosi aż 101 325 Pa. Dlatego w meteorologii stosuje się hektopaskal (hPa) = 100 Pa, zwany dawniej milibarem. Standardowe ciśnienie atmosferyczne to 1013,25 hPa. Niż baryczny poniżej 1000 hPa oznacza złą pogodę, wyż powyżej 1020 hPa – ładną. Kilopaskal (kPa) = 1000 Pa używany jest w technicznych specyfikacjach materiałowych, a megapaskal (MPa) = 1 000 000 Pa służy do określania wytrzymałości stali (np. 250–500 MPa dla stali budowlanej).
Bar i Milibar – Technika Przemysłowa i Opony
Bar = 100 000 Pa ≈ 0,987 atm. Wygodna jednostka techniczna, bo bliska ciśnieniu atmosferycznemu. Zastosowania: ciśnienie w oponach samochodowych (2,2–2,6 bar), ciśnienie wody wodociągowej (2–4 bar), ciśnienie w ekspresie do kawy espresso (9 bar), ciśnienie w butli gazowej (150–300 bar). Milibar (mbar) = 0,001 bar = 100 Pa = 1 hPa – dawna jednostka meteorologiczna, dziś zastąpiona przez hPa, lecz wartości liczbowe są identyczne.
PSI – Funty na Cal Kwadratowy (USA i UK)
PSI (pounds per square inch) = 6 894,76 Pa ≈ 6,895 kPa – imperialna jednostka ciśnienia powszechna w USA. Zastosowania: ciśnienie w oponach samochodowych (30–35 PSI), ciśnienie w oponach rowerowych (80–120 PSI), systemy hydrauliczne, manometry przemysłowe. Przeliczenie: 1 bar = 14,5038 PSI; 1 PSI = 0,0689 bar. Opona 2,2 bar = 31,9 PSI, opona 2,5 bar = 36,3 PSI.
Atmosfera Fizyczna i Techniczna
Atmosfera fizyczna (atm) = 101 325 Pa – historyczna jednostka odpowiadająca średniemu ciśnieniu atmosferycznemu na poziomie morza. Stosowana w chemii i termodynamice (np. właściwości gazów podawane przy 1 atm i 0°C = STP). Atmosfera techniczna (at) = 98 066,5 Pa ≈ 0,981 atm – definiowana jako ciśnienie 1 kG/cm². Stosowana w inżynierii lądowej i hydraulice.
Tor (mmHg) – Medycyna i Biologia
Tor (Tr) = 133,322 Pa = 1 mmHg (milimetr słupa rtęci). Nazwa od Evangelisty Torricellego (1608–1647), wynalazcy barometru. Standard w medycynie: ciśnienie krwi 120/80 mmHg to norma; ciśnienie śródoczne 10–20 mmHg. Ciśnienie atmosferyczne = 760 Tr = 760 mmHg. Na szczycie Everestu (8 848 m) ciśnienie spada do ok. 253 Tr.
Przelicznik Ciśnienia w Codziennym Życiu
Znajomość przeliczania jednostek ciśnienia przydaje się w wielu codziennych sytuacjach. Pompowanie opon: kompresory europejskie podają ciśnienie w barach, kompresory z USA – w PSI. Prawidłowe ciśnienie w oponie osobówki to 2,0–2,6 bar = 29–38 PSI. Ciśnieniomierz: wyniki w mmHg (torach) przelicz na kPa mnożąc × 0,133. Nurkowanie: na każde 10 m głębokości ciśnienie rośnie o ok. 1 atm (1 bar). Nurek na 30 m doświadcza 4 atm = 58,8 PSI. Gotowanie pod ciśnieniem: szybkowar pracuje przy 1 bar nadciśnienia = 2 bar bezwzględnego = 200 kPa – co podnosi temperaturę wrzenia wody do ok. 120°C.